Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Indeks: A Ą B C Ć D E Ę F G H I J K L Ł M N Ń O Ó P R S Ś T U W Y Z Ź Ż A[edytuj] abo – albo a dyć – a przecież, i wiele innych znaczeń a juści ze tak – naprawdę, na pewno akuratny – dokładny asýnterka – pobór do wojska (do góry strony) B[edytuj] ba – tylko (w znaczeniu "ale") baba – żona, kobieta babcok – babka zwyczajna babka – narzędzie metalowe do klepania kosy babrać sié – brudzić się baca – starszy pasterz owiec bachorze – jelita bachraty – gruby, otyły baciar – hulaka, ktoś kto baciarzy baciarka – zabawa, ogólna nazwa okresu kiedy się kawalerzy, również określenie gorzołki (wódki) bacówka – pasterski szałas w górach baga – tytoń do żucia bacioki – kalosze bajok – ktoś kto opowiada bajki, kłamie, kłamca, lejwoda bajzel – bałagan (także w potocznym języku ogólnopolskim) balia – wanienka bałamucić – wprowadzać w błąd, wkręcać kogoś banować – żałować banuwać – tęsknić barankula - ozdobna, droga chusta z frędzlami barba – chuligan barco – pasy barz, barzo – bardzo barzyj – bardziej Jo - Ja bausý - baczki, bokobrody bausiaty - noszący baczki, bokobrody bebok – strach bednorka – bednarka bedym – będę bechnonć – uderzyć, spaść, przewrócić się belbiec – niedorajda beło – było, głęboki basen w rzece berys – wariat bez – 1. bez; 2. przez biadkować – narzekać bicygiel – rower biego się – okres godowy u krowy bier – bierz bierco – orczyk do zaprzęgu konia biglajs – żelazko biglówać – prasować bijok – narzędzie drewniane, służy do obijania ziemniaków bitka – bójka bitnik – osoba chętnie bijąca się biyda – 1. bieda; 2. klęska naturalna (burza, huragan, powódź) błanoweic – bardzo głodny bobki – owcze łajno bocýć – pamiętać boýć się – patrzeć na kogoś spod byka, gniewnie bodyj ta bodyj, bodyj ta kany – szkoda gadać bojcyć – plotkować, robić bajki bojcora – plotkara bojno – ryzyko bojny - straszny, przerażający bornia – bańka na mleko borynka – mała bornia bośkać – całować brýja – 1. kasza manna; 2. parzona mąka owsiana bojym – boję borowka – czarna jagoda brewerzyć – żartować bromble – usta, wargi bromblować – pyskować brusić – ostrzyć bryć - coś brzydkiego bryndza – ser owczy brzydźki – brzydki brzyzek – wzniesienie lub urwisko nad potokiem bucosek – bukowy kij bucek – buk bucek – Bóg - Pon Bucek - Pan Bóg bujok – człowiek źle się prowadzący, wulgarny bunc – ser z owczego mleka słodki przypominający twaróg bzdyl – bąk bycki – byki bydlyncie – cielę byk - bym (poszedłbym - jo byk posed ku Marynie) bynś – nieślubne dziecko byrka – owca bytować – żyć bytowanie – życie barz mi sie fce, barz mi sie kce – bardzo mi się chce bruclik – męski serdak (do góry strony) C[edytuj] capnąć – złapać, dorwać (np. kogoś przy ucieczce) cebrzyki – pojemniki do noszenia wody, człowiek lubiący dużo wypić cymu – czemu, dlaczego ceper – obcy, ktoś z poza gór, nie-góral cepucha – do młócenia żyta cepy – dwa kije do młócenia cesta – droga; por. chorw., czes., słc. cesta cetyna – 1. szpilki drzew iglastych; 2. drobne gałęzie iglaste chabina – elastyczna gałązka chałpa – dom charatać – drzeć, rysować, robić rysy charceć – chrapać cheba – chyba chlyb – chleb chlyw – chlew dla bydła chodok – chłopak chłop – mąż, mężczyzna, człowiek płci męskiej chojka – choinka chojok – choinka, drzewo iglaste, gałązka drzewa iglastego cholewki – gumiaki chować – hodować zwierzęta chwolby – chwalenie się chycić, chytać – chwycić, chwytać, zacząć zaczynać, łapać ciabrać sie – pluskać się w wodzie ciachać – ciągnąć, zaciągać się ciasnocka – półhalka ciemrzyć sie – chmury zasnuwają niebo, ściemnia się ciołek - cielak, młody ciorać – taszczyć, dźwigać, sunąć ciosek – do wyciągania żaru z pieca ciozyć - narzekać, obciążaċ ciupać – rąbać ciupaga – siekierka na długim drzewcu ciurli - pada deszcz ciskać – rzucać, wyrzucać cizba - mnóstwo, tłok ckliwy – smutny, żewny cliwo – 1. delikatna kobieta; 2. zimno; 3. smutno; 4. strach, straszno cliwy – straszny cliwić – łaskotać cliwki – łaskotki cłek – człek, człowiek cnić sie – przykrzyć się, tęsknić się, nudzić się, np. cnie mi sie – nudzi mi się copka – czapka corny – czarny cosik – coś cubrzyć – wyrywać włosy cuha, cuga (okolice Jordanowa i Żywca) – płaszcz z sukna (czarny, brązowy lub biały) cuchrać – drapać (po włosach) cuduwać – wydziwiać cuduwać sie – wyrażać podziw cudzić – ciągnąć cupieć – kucać, siedzieć w domu cuzka – płaszcz, kurtka cycać, cyckać – ssać, lizać cyganić – kłamać cynić – robić, czynić cyni się - kapie, leje się powoli cyrhla, cyrla – polana cyrpok – czerpak, podbierak (do góry strony) Ć[edytuj] ćkoń – przełyk ćliwa – brzydka ćma, ćmok – zmierzch, zmrok, ciemno ćmi sié – ściemnia się ćwiernicek – łańcuszek ćwiertanka – naczynie do mieszania zboża (do góry strony) D[edytuj] daf – dach deduła – niedołęga dedwić – miętosić dere – do tłuczenia lnu diask – diabeł dobrodziej – ksiądz do wnuka – do środka dokładać sié – dopominać się dokucny – lubiący dokuczać, uciążliwy domarasić sié – dobrudzić się domina – majątek, folwark dosuć – dosypać dośiela – do tej pory dowody – sposoby dranice – deski drótówka – rodzaj strzelby duchac – nadymający miech duchac – dmuchać, wiać (o wietrze) duchać – uderzać, spadać z hałasem duć – wiać dujé – wieje durknąć – strzelić, uderzyć w coś/kogoś durny – dumny, pyszny dutki – pieniądze dychać – oddychać dychnonć se – odpocząć dyć – przecież; ale dyle – podłoga z grubych desek (w stajni, komorze itp.) dymna kuchnia – dawna nazwa kuchni dysc – deszcz dziady – ubrania dziedzina – wieś dzieska – do wyrobu ciasta na chleb dzioj – dzień (?) dziopa – ścierka dzisiok – dzisiaj dziyzka – naczynie do zarabiania ciasta dziubriony – zraniony dziuga porazony – sparaliżowany dziewka – dziewczyna dziwaśka, dziwaśkany – gdzieniegdzie dzwiyrze – drzwi dular – dolar (do góry strony) E[edytuj] bedy, jedy – przecież (do góry strony) F[edytuj] fcakły – pochodnie fcieć/kcieć – chcieć felować – brakować ferula – mieszadło do mleka filcoki – gumofilce (buty) flaska, flasecka – butelka, flaszka fonata – na oscypki (?) foszty – bardzo grube deski (powstałe przez pocięcie pnia drzewa w tartaku), podłoga z desek frajer, frejyrz – kochanek, zalotnik frajerka, frejyrka, frajirecka – kochanka franuza – do noszenia mleka friśko – szybko, zgrabnie fto – kto ftozby – któżby fudament – hultaj fukać – dmuchać, rozpylać furgać – latać furt – zawsze (do góry strony) G[edytuj] gada – zwierzęta gospodarskie gacie – kalesony, spodnie gajdy – dudy, regionalny instrument dęty gajok – gaik , młody las gynśle – skrzypce gazda – gospodarz gaździna – gospodyni gibki – elastyczny, zwinny giebus – nieporządek gielta – drewniane naczynie giełceć – rozlegać się giry – płaty na chomąta glajcarzyk – drobna moneta, cent głobi – spryciarz głuchoń – głuszec gmełć – dużo, wiele gowiydź – 1. dzieci; 2. robactwo; 3. tłum gnotek – klocek do rąbania drewna gnotek – kostka , mała kośċ gnotek – klocek drewna gnój – obornik god – wąż gody – ślub, wesele, święto godać – mówić goje – drzewa, las, zagajnik leśny gońba – 1. gonitwa, wyścig; 2. bieganina, krętanina; 3. szychta koni przy kołowrocie do ściągania wody gornecek – filiżanka, kubek, metalowy kubek gorzć – garść gorze – pali się gosinos – kij z knotem gościniec – droga między domami grapa – górka, wzniesienie grazka – rozłożysty grzbiet wzgórza grodza – ogrodzenie grule – ziemniaki grzyf – grzech gubać się – podkasywać się guptok – głupek gydać - łaskotać gwara – opowiadanie (do góry strony) H[edytuj] habina – długa, cienka gałąź hyy - czy mógłbyś powtórzyć poprzednie zdanie habryka – tytoń haj – partykuła wzmacniająca na końcu wypowiedzi tak haj - tam hajdula - żeńskie narządy płciowe hajśtuk - łańcuch hajta - tamta hajnica – łąka w polu lub w lesie hajnik – gajowy hajduk, hajducy – policja dworska hamernicý, hemernicý – robotnicy huty żelaza, kowale Hameryka – Ameryka hamra – kuźnia haniok, hań – tam hańbić się – wstydzić się hańtyndy, hajtyndy – tamtędy harować – ciężko pracować harpagan – osobnik nadzwyczaj impulsywny albo człowiek nieokrzesany, gruboskórny hasen – zysk haw, hawok – tu haweren – gawron hawiorz – górnik he? – co? hebać – iść (z kimś), zaproszenie do przyjścia héboj – chodź hereśt – więzienie het – gdzieś daleko hej – tak; może też wyrażać zdziwienie, niedowierzanie (hej?) lub ironię hipnąć – skoczyć hipkać, hipcyć – skakać (też: do kogoś), zaczepiać, prowokować do bójki ho? – co? hoćka, hoćkany – byle gdzie hojco – cokolwiek, byle co hołdymas – zakończenie prac polowych, oblewanie (dożynki) honielnik – chłopiec pomagający bacy i juhasom przy owcach honornik – człowiek dumny, honorowy horar – leśnik, gajowy hore – w górę horkace – ludzie bardzo chytrzy, łakomi na pieniądze horni – górny hruby – gruby, bogaty huncfuty – warkocze u chłopców plecione od skroni hurnawica – burza z wichrami huciawa – gęstwina hucioki – krzewy hutman – dozorca huziać – huśtać, kołysać hybać – skakać hybło – brakło hybnoć – zajść hyr – sława; wieść (do góry strony) I[edytuj] inacej – inaczej inksy – inny ino – tylko (jedynie) inocy – inaczej isty - taki sam izba – główny pokój w domu izba bioło – porządna izba izba corno – kuchnia izdebka – mały pokoik przy kuchni (do góry strony) J[edytuj] ja – tak (tylko w rejonie Śląska Cieszyńskiego i Żywieckiego) jarzyć – palić (np. ognisko) jedlicka – jodła (gatunek drzewa) jadymy – jedziemy jakieby – jakby jako – jako; jak jancybór, jancykryst – bardzo niegrzeczne dziecko, antychryst janioł – anioł jangrest – agrest jarmica – półka do stawiania garnków jarzec – jęczmień jasień – jesion jaz – aż jaze – aż jedyn – jeden je – jest jegomość – ksiądz jo – ja (pierwsza osoba) jołka – jodła, jodełka jodło – jedzenie jorka – młoda owca juhas – pasterz owiec juzyna – podwieczorek jy – je (posiłek) (do góry strony) K[edytuj] kaj, kany – gdzie kabatek – rodzaj kobiecej bluzki kabot – kurtka, męska marynarka kacka – kaczka kaflok – piec kaflowy kaganki – świece kajsik – gdzie, gdzieś kalosze – krótkie buty gumowe kanka – dzbanek na mleko kany – gdzie kapać – zdychać kapke, kapecke – trochę karba – kij z nacięciami katyr – katar kasi, kasik – gdzieś kawynceć – narzekać z powodu choroby kcem – chcę kępa – kopiec kamieni wyrzucanych z pola podczas orki, miedza kęsiwo – jedzenie kicara – noga, kość goleniowa kicko – pryska, ciapie kidać, przekidać – sypać, przesypać np. śnieg kidało – sypało kido – pada kie – kiedy kieby – gdyby kiela – ile kielo – ile kiełsko – ślisko kierdel – stado kiernicka – narzędzie do ubijania masła kierpce – buty góralski kierpcok – udający eleganta, pozorant, ważniak kieryndać – huśtać się (na krześle) kiery - kto kierot – do młócenia zboża kiesi – parę dni temu, wczoraj, kiedyś kiesik – kiedyś kijonka – narzędzie do prania w rzece kipnąć – umrzeć kira – zakręt, zakos, serpentyna drogi lub ścieżki kis fras?! – co u diabła?! klepisko – podłoga klepkać – klepać klog - podpuszczka (do produkcji serów - powstaje ser "klogany") kluc – dyszel od pługa klupać – stukać kłabuk – kapelusz góralski z muszelkami i piórkiem kłotek – pieniek drewniany kłójduś, kłójdek – trochę koban – wieprz kociołek – duży garnek kociuba – pogrzebacz kolebie – trzęsie, buja koliba, koleba, kolyba – szałas, szałas pasterski kolwicek – prawie kołatać – mieszać kołcewieć – drętwieć kołoce – kołacze komora, kómora – niewielkie pomieszczenie gospodarcze w domu do przechowywania różnych rzeczy kompaturki – okładki na książki konać – umierać konielnik – pomocnik pasterza konolek – kawałek, trochę konwie – dwa wiaderka spięte ze sobą kopa – stóg kamieni kopane – miejsce wykarczowane kopka – niewiele kopyrtnąć – przewrócić się, upaść korboc – długi, skręcany ser kosieruwać – ćwiczyć kogoś, ostro wychowywać kosołka – koszyk kosor – zagroda dla bydła, owiec kostki – szlifowane muszelki (do góralskiego kapelusza) kotwić – tęsknić koziorka – sucha gałąź kraj – kraniec krapke – trochę, szczyptę krolik – okrągłe drewniane naczynie kronzać – szatkować (kapustę) krupy – kasza krzepki – szybki, mocny, energiczny, dynamiczny krzept – mało czegoś, ku „skrzepieniu” krzesać – zapalać krzesnanek – ojciec chrzestny krzesna, krzesno – 1. chrzestna (matka); 2. ciocia krzesny – 1. chrzestny (ojciec); 2. wujek krztoń – krtań, przełyk krzycała – płakała krzycy – płacze krzynceć – narzekać, zrzędzić ktoz – któż kuca – przybudówka kupa – dużo kukiyłka – bułka kufa – twarz; gęba kufajka – kurtka kukać – patrzyć, przyglądać się kulasa – potrawa z tartych ziemniaków, zacierka kulik – drewniany słupek w płocie kutwasić – dziadować, biedzić kumora – izdebka, izba bez okien, komora iść w kumotry – być chrzestnym na chrzcie kumoska – matka chrzestna kumoter – ojciec chrzestny kumoterki – sanie, zaprzęg dla kumotra z kumoską kurc – skurcz kurcocie – kurczę kurniawa – zadymka śnieżna kurniawica – zadymka śnieżna kurzy – pada śnieg kurzyć papiyrusy – palić papierosy kuśka - męskie narządy płciowe/pennis kwak – roślina pastewna, karpiel kwasić – brudzić kwicoł – ptak kwili – płacze cicho kwila – chwila kwolić – chwalić kwoła – chwała (do góry strony) L[edytuj] lajbik – kamizelka bez rękawów, często haftowana lato – tego roku lawor – miednica leber – leń lejzer – leń lewe – kasa, pieniądze lewizna – korzyść za darmo lezem – leżę lezysko – legowisko leźć – chodzić liemze – ledwie likarztwo – lekarstwo, lek likorz – lekarz liczebniki – roz - jeden , dwo - dwa , czy - trzy , śtyry - cztery , pieć - pięć , seśċ - sześċ , siedem - siedem , łosim - osiem , dziewieċ - dziewięć , dziesięć - dziesięć lo – dla locegoz – dlaczego londak – brusik do ostrzenia kosy lubo – miła lukanie – porozumiewanie się dziewcząt w czasie wypasania zwierząt luto – żal lysa – lekkie, przenośne, drewniane ogrodzenie używane do budowy kosora lytrok – wóz drabiniasty (do góry strony) Ł[edytuj] łazić – chodzić, także wałęsać się łobalić – przewrócić ło bez – ach, tak ło kwile – za chwilę łobyndzie sie – obejdzie się łobyrtać – obracać łobytom – ciągle łobzdobała – rozbolała łobziyrać sie – oglądać się łociec – ojciec łodrobek – kawałek łodrobić sie – wypełnić wszystkie prace, obowiązki łodymknońć – otworzyć (kluczem) łokno – okno łoko – oko łokropecnie – okropnie łokulory – okulary łokurować – zyskać łon – on łona – ona łoni – zeszłego roku łopaterny – udaje zaradnego łopiyro – opiera łopoki – miarka łorcyk – fragment uprzęży końskiej, orczyk łoscok – gałązka łostryźnice – otrężyny, jagody łokabek – miotła łotawić siy – o polu: zazielenić się, porastać koniczyną łotawiło – odżyło łoto – kiedy łowce – owce łozbebesyć – rozwalić, stłuc, rozpruć, rozbebeszyć, otworzyć wnętrzności łozyńść sie – rozejść się łucek – szczypiorek łupina – synonim czegoś słabego, skorupa jajka, łupina, obierek łysko siy – błyska się łyźnik – półeczka drewniana łyźniki – półki na łyżki (do góry strony) M[edytuj] malućko – malutko mamrać – mamrotać mantel – płaszcz; por. niem. Mantel maras – bagno, błoto masny – tłusty maśnicka – maselnica, przyrząd do robienia masła matafija – człowiek rozlazły, plątający się matuś – mama mątnicka – przyrząd do mieszania i ubijania miądlić riciom – niepotrzebnie chodzić mieć rod/mieć rada – lubić, podobać się mieleż – kopiec ułożony z klocków drewna mieryndzać – przeżuwać, żuć głośno gumę miesioncek – księżyc mieć do godanio – mieć do czynienia (np. z diabłami) międlenie – etap obróbki lnu miodlica – do obrabiania lnu miorka – koszyk do odmierzania owsa mitrożyć – nic nie robić młaka – teren podmokły, bagno mogek – mogłem morsiag – miedza, granica pola moskol – placek ziemniaczany pieczony na piecu mraka – mgła mrawić – trwonić mrawii – pada (np. śnieg) mrośnica – zagroda dla bydła muca – twarz munek – młynek muzyka – kapela my som – my jesteśmy myjnica – miska myjok – ścierka do mycia naczyń myntel – motyl myrdać – merdać mysina – brzydactwo (do góry strony) N[edytuj] na despet – na przekór na obyrtke – na opak na podołku – na kolanach na cos – po co, na co na izbie – na strychu na roty – na gwałt na ser mater – byle jak nawzdy – na zawsze nablizać – przybliżać nacynić – podać do stołu najduch – nieślubne dziecko nalepa – część dymnego pieca namyśleć – wymyślić napytać – zaprosić naremny – gwałtowny naryktować – przygotować nasa – nasza nasmanić sie – napatoczyć się, nawinąć się nastąp sie! – przesuń się! (do bydła) nastroić – przyszykować nastroił – naszykował nasuć – nasypać nasurać – nagnieść nazdać się – spodziewać się , spostrzec się nedy – przecież ni – nie nie barz – nie za bardzo nie obocyć – nie zobaczyć, nie zauważyć nie skrzepi się – nie wyzdrowieje, nie pomoże nie zatrefiona – ciężko ją zadowolić niecki – do owsa? nidopowiednio – nieodpowiednio niobitelne – niezasiedziałe niełosotany – nieobyty, anemiczny, mało spostrzegawczy niepili – obcy nieskoro – za późno niewiasta – synowa nifto – nikt nika – nigdzie nikaj – nigdzie ni ma – nie ma nojści – tak, dokładnie nomowiać – radzić komuś małżeństwo nosaki – przyrząd do noszenia wody (do góry strony) O[edytuj] (u)obezwać sie – odezwać się obidzok - pogardliwe, ktoś niezbyt inteligentny (u)obłapić – objąć, uściskać oboc – zobacze oboccył – zobaczył, zapomniał, przegapił; por. zabocyć obocys – zobaczysz obora – podwórko odbywać – wypełniać codzienne obowiązki (zazwyczaj w stajni) obwiesisko – urwisko ociec – ojciec odwiecyrz – pod wieczór, późne popołudnie odziywacka – chustka na głowę ogiyń – ognisko w polu okidać się – ubrudzić się (w trakcie jedzenia) okiennice – okna okracuwać – omijać przeszkodę okropnie – bardzo omasta – przyprawa onacyć – ogarniać, zrobić opacniok – osoba robiąca wszystko na opak opatrznie – ostrożnie opdować – gadać oscypek – ser owczy wędzony osiedlowy – mieszkaniec osiedla, sąsiad osotać sie – przypomnieć sobie; przywyknąć ostrewka – drewniany pionowy drąg z wypustami służący w polu do układania na nim siana ozestempowały – rozstępowały ozpajezić się – rozzłościć się ozuty , uzuty – ubrany - rozzuty - rozebrany ozyć, ozyjś – rozejść się (do góry strony) P[edytuj] pachołek – służący (człowiek pracujący w zamian za pożywienie i dach nad głową) pachołek – kij podczymujący, podpierający palica – kij pałasik – rodzaj szabli,pałasz para – powietrze paróbek – kawaler parzeć – szczypiorek parzenica – haftowane zdobienie męskich spodni paci – pułapka na myszy pedzioł – powiedział pedziyć – powiedzieć pedzom – pędzą pelenka – wódka perć – górska ścieżka piarg – usypisko skalne piciur – jeleń picuś – mazgaj picyć siy – płakać pierwi – pierwszy piykniy – pięknie piykny – piękny piscólet – pistolet pisczołki pitwać – ciąć piyrwyj – najpierw plekać – ssać mleko matki plugoc – człowiek plugawy płacki – łzy płosc – płaszcz płony – lichy płotócek – mała rzeczka płutna – miarka po kieló – po ile po próźnicy – na próżno pociemiotó – ciemno pockoj – poczekaj pocóć – poczuć podać – przejąć czyjeś cechy, być do kogoś podobnym, wdać się w kogoś podawać się – być podobnym podciep – dziecko boginki podle – według podłazy – obyczaj chodzenia do domów dziewczyn w celach matrymonialnych podnuntata – przynęta podchlybiać – uprzyjemniać, dobrze karmić podzołdy – słodycze pofurkać – rozmieszać pogródka – kamienny próg przed domem, weranda pojeden – niejeden pojedynka – strzelba pokiela – dopóki pokiela…, dotela… – dopóki…, dopóty… pokocieć – urodzić się polana – łąka poleku – z wolna polepa – podłoga policmajster – komendant posterunku polodkować – wyśledzić poloniy – miejsce do palenia połedniy – południe połednina – obiad połka – pałka do ucierania ciasta Pon Jezus – Pan Jezus ponknij siy – przesuń się ponó – ponoć, podobno popać – dopaść portki – spodnie poseł – poszedł pościel – łóżko pośledni – ostatni potrow – siano z drugiego pokosu potocek – strumyk potok – strumień powała – sufit powonska – lniana szmatka do cedzenia mleka powiym – powiem powodki – cugle pozabocówać – pozapominać poziyrać – patrzeć pódź tu – chodź tu pójdze, pódź – chodź prasnońć – rzucić na ziem prasy – żelazko prec – daleko precki – gdzieś daleko proci – naprzeciw proć – przecież prosem piykniy – proszę pięknie przebacyć – strzelić w bok przeca – przecież przecuć – przeczuć przeć – zapierać się przełonacyć – przeinaczyć, zmienić przepominać – zapomnieć przepytówać – przepraszać przeta – przecież przetok – sito do przesiewania zboża przetók – aż przewlycyniy – czysta bielizna przeziyrotko – lusterko przybocyć – przypomnieć przycie – najniższa belka w ścianie przycona – nakryte pomieszczenie przy stodole przycopkać – przycisnąć z góry przyć – ścieżka przygaśniy – przygaśnie przykro - stromo przykrzy mi siy (za) – nudzi mi się; tęsknię (za) przyloz – przyszedł przymrawić – przybić przynapity – pijany przypucyć – przygnieść przysiadać – napadać przysła – przyszła przysłop – przełęcz przystrzec – spostrzec przysuć – przysypać przywara – przywarty puciyra – drewniane naczynie do mleka pucyć – przyciskać, gnieść pucydupki – gatunek śliwek pudziyme – pójdziemy pudymy – pójdziemy pukać – pękać pularys – portmonetka puska – puszka puska patyków – pudełko zapałek pyrzkać – mżyć, chlapać pyrć – wąska ścieżka górska pyrd – zapach pytac – starszy człowiek pełniący funkcję osoby zapraszającej na wesele gości pytać – pytać; zapraszać, prosić (do góry strony) R[edytuj] raić – radzić radzić – rozmawiać, dyskutować rajbować - przetykać rajzówać – chodzić (często) ranyboskówać – wołać: "rany boskie" rańtusek – rodzaj szala redyk – uroczyste wiosenne wyjście ze stadem owiec rezolucjo – uchwała, zarządzenie rić, rzić, rzyć – pośladki, dupa roki (blp) – lata rombanica – ciupaga rogolka – drewniane narzędzie z czubka jołki do gotowania zacierki rondel – duży garnek roz – raz rozcapiyrzyć – rozłożyć (palce, ręce) rozkidać siy – rozwalić się rozmarasić – rozmazać, rozsmarować rozpajyrzyć – bardzo się zdenerwować rozpucyć – rozgnieść, pęknąć (też ze śmiechu) rozwozać – zastanawiać się łozzuċ – rozebrać , zdjąć rubać – rąbać rusył siy – ruszył się ryftuwać – przygotowywać ryftyk – pośpiesz się, szybko rył – miara długości rymać – stempel do strzelby rynecka – głębsza patelnia rysztunek – całe ubranie ryśtok – rynsztok ryza – drewniana rynna rzecy – rzeczy rzecka – rzeczka rzyka – rzeka rzeźnia – poręba rzyć – pośladki, dupa (do góry strony) S[edytuj] sabaśnik – rodzaj piekarnika wbudowanego w piec sajta - kawałek urąbanego drzewa do podkładania do pieca sapka – potrawa z mąki i wody podawana z masłem, mlekiem lub skwarkami sarpacka - bójka / bitka scypa – 1. kapusta z mlekiem; 2. długa trzaska drewna scyrbok – gatunek roślin scyry – szczery se – sobie selenijako – wszelka serdok – kożuszek barani bez rękawów syndyj, syndyl – wszędzie siaciy – zboże siajny – marny siber – szyber, zasuwa w kominie siec – kosic siedlacka – szufelka siedlocka – do wiania zboża siedzem – siedzę siemiy – nasienie siepać (siy) – szarpać (się) sietniok – głupiec; bardzo młody i niedoświadczony człowiek; człowiek nie w pełni sprawny fizycznie siklawa – wodospad górski sikawica – ulewa siuhaj – chłopak siuter – żwir siuty – o baranie/owcy: bez rogów siwy – niebieski siyła – siła, moc siynniki – materace ze słomy, do spania sjyni – zdjęli skieltówać – kupować skije – narty składok – nóż składany; składany rower skłobel – zasuwka do drzwi skłopiyc – wiaderko do mleka skoda godać – nie ma co (o tym) mówić skokać – skakać skole – kamienie skonać – umrzeć skorusa – jarzębina skorusyna – małe jarzębiny skrom – tłuszcz skrony – przez, z powodu skrynt – 1. notoryczny kłamca; 2. skręt skrzepić – wspomóc, dopomóc skrzynola – płyta kamienna skrzyntoła, skrzynta – wiecznie niezadowolony człowiek skuceć – krzyczeć (w płaczu) skucina – sierść słuchanica – konfesjonał smatka – chustka smond – swąd smrek – świerk smrekowy – świerkowy smryk – świerk smrycek – mały świerk – świerczek snalyź siy – znaleźć się sobnióki – sanie do wożenia nawozu w zimie sonsiyk – skrzynia na zboże sonsiyki – duże skrzynie na zboże sopa – szopa sotra – dach z gałęzi splondnik – agrafka spodnioki – kalesony spoziyrajom – oglądają sprógówać – spróbować spularysk – portmonetka spyrka – podhal. kawałek surowej lub smażonej słoniny sroc – ubikacja, bałagan srucić – zrzucić, zdjąć stajonecka – kawałek uprawnego pola stamtela – stamtąd, od tego – w sensie roboczym (antonim słowa stela) stawy – potrzaski na zwierzynę stela – stąd, odtąd stepiać – hamować, stopować (kogoś lub siebie) stojyniy – miara długości stolica – duży stołek stopka – do rozgniatania zboża straśniy – strasznie stretnońć – spotkać stroić – szykować stronga – miejsce zagrodzone stropiyła – zmartwiła się stryk – stryjek stryno – żona stryja stutela – stąd styrmać siy – wdrapać się styrmać sie – wspinać się, wdrapywać suścieć – szeleścić swijać – zwijać swijać siy – plątać się pod nogami swok – mąż ciotki, siostry ojca lub matki suchoty galopujonce – gruźlica suchótnik – człowiek chudy suciyc – szeleścić suje siy – sypie się sukać – szukać sulki – kulki z ciasta syćka – wszystko, wszyscy sydło – szydło, narzędzie do wykonywania dziur w skórze syr – ser (do góry strony) Ś[edytuj] ś – z, np. ś niego – z niego, ś nimi – z nimi śachlatać - mówić gwarą ścigać siy – prowadzić rozwiązły (gł. seksualnie) tryb życia ścignońć – zdążyć ściojze – stójże śklanka – flaszka śklonka – szklanka śleboda – wolność ślebodny – swobodny śliwconka – śliwa (drzewo) ślyść – zejść śmiga – narzędzie dekarskie umożliwiające odwzorowanie kąta, na jaki należy dociąć blachę niblerem śmierzć – śmierć śniyg – śnieg śpas – żart, dowcip śpasować – żartować śpek – słonina śperchet – 1. blacha na piec; 2. piec kuchenny śpiywać – śpiewać śpiywo – śpiewa śpocek – pół kwaterki śreka – przejazd kolejowy śreń – warstwa lodu na śniegu śtramcyć siy – stroić się śtrybno – stromo śtuderówać – kombinować śtyry – cztery śwable – zapałki świynty – święty świynty Scepon – św. Szczepan śwarny – fajny, szykowny, ładny świdrowaty – zezowaty świekra – matka męża świyrk – modrzew (do góry strony) T[edytuj] tamoj – tam tamok – tam tarasić – śmiecić, robić nieporządek; niszczyć tela, telo – tyle tele dole – tak daleko telezego – trochę teroz – teraz tłok – ugór troc – tartak truchła – trumna trza – trzeba tumok – matoł, nierozumny turnia – ostry szczyt, skałka o bardzo stromych bądź pionowych ścianach twórz – tchórz tyrknij - zadzwoń (telefonem) tyz – też tyźniy – tygodnie (do góry strony) U[edytuj] ubóc – zbocze ubić – dobić, zbić ucynstujyme – poczęstujemy ucheloć siy – uchylić się uchowało – zachowało ucynić – nałożyć (na talerz) udódkować – nie obiecywać ujna – żona wuja, brata ojca lub matki ukóchać – objąć, uścisnąć ukwalówać – radzić upłaz – przestrzeń porośnięta trawą upytać – uprosić urók – choroba spowodowana czarami urzyca – materiał do wkładania w buty usilić – nadwyrężyć, wytężyć usipy – prawo utópiec – demon w postaci chłopca uwarzyć – ugotować uwazówać – być ostrożnym uwidziyć – zobaczyć uwijać sie – spieszyć się (do góry strony) W[edytuj] w dómaś? – zapytanie: czy jesteś w domu? w gorzci – w ręce w zod – do tyłu wadzić siy – kłócić się wanta – kamień, skała waserwoga – poziomica, waserwaga watra – ognisko wdzioć – ubrać na siebie wereda – paskuda, wstręciuch, cham wiater – wiatr wiecerzo – kolacja wiela - kiela, ile wiezą – wiozą wiljo – wigilia wiym – aha wiyrk (D. wiyrchu) – szczyt wiz go/jom – widzisz go/ją wiz wyj – widzisz (jak to jest) wlyź, wlyźć – wejść wlyźze! – wejdź włazić – wchodzić włóka – dziewczyna włócząca się wolorz – pasterz bydła (dosłownie wołów) wor – upał worce – warto wrazić – wsadzić wsturzyć – wsadzić wsyndyj – wszędzie wtej – wtedy wy ześciy, wyściy som – wy jesteście wybawić – wychować dziecko wybawić siy – wyszaleć się na imprezie wychod, wychód – 1. wschód (np. słońca); 2. wyjście wychódek – ubikacja na zewnątrz wyciupasówać – wygonić, wyrzucić wycynić – wylać wydać siy – wyjść za mąż wydziwiać – dziwaczyć, wariować wyńść – wyjść wyrko, wyro – łóżko, łoże wyryktówać (wyrychtować) – doprowadzić do porządku, odnowić wysuć – wysypać wyzdajać – wymyślić, przygotować wyziyrać – wyglądać wyzynąć – przegnać, wygnać (do góry strony) Z[edytuj] za 'w imiy Łojca' – w mgnieniu oka, bardzo szybko zabocyć – zapomnieć zacirka – rodzaj zupy - woda zasypana mąką i zanurzana rogolką, powstją z tego kluski, po ostygnięciu dodaje się mleko zadek – tyłek zogón – długi ciąg pola zaholontać – zamieszać zakukówać – podglądać zamirek – patyczek do mierzenia mleka zamraćkany – pijany, zamroczony zapóziółek – ktoś marny, lichy zapryć, zawryć – zamknąć zapatre, zawarte – zamknięte zarymbek – polana w lesie zasiy – zaś zatom – za tym zatrefić – dogodzić zatyroł kasik – zapodział gdzieś zawaterniok – kłoda do podtrzymania ognia zawdy – zawsze zawiedom – zaprowadzą zaźryć, łobeźryć – zaglądać, oglądać, obejrzeć zbyrk – odgłos dzwonka zdechlok – chuchro, szybko się męczący zebyk – żebym zek jes, ześ jes – jestem, jesteś zepszałe – zgniłe zerdziy – długie kije zeszały – zgniły zeźlić – zezłościć się, zdenerwować zgniywołe miy – zdenerwowało mnie ziajok – oferma ziebro – żebro ziorać – zerkać, przyglądać się zląkłeś siy? – czy ty się przestraszyłeś (ze względu na inicjalny pierwszosylabowy akcent w niektórych gwarach, wyraz zląkłeś może brzmieć fonetycznie jako zlůkłeś) złobuć – ściągnąć buty złodzioć siy – rozebrać się złóbcoki – instrument podobny do skrzypiec zmamrać siy – ugadać się (np. na wzięcie ślubu) zmłora – człowiek, który nie chce jeść zoból - przełyk zogówek – poduszka zol – żal zopaska – zapaska na spódnicę zornicka – gwiazdeczka zryć – żreć, jeść zrywka – ściąganie z wyrębu ociosanych drzew zwada – kłótnia zwitoć zwitali – przywitali zwitołek go – przywitałem go zwiyrz – zwierzę, najczęściej chodzi o dziczyznę zwoistniy – istotnie zwon – dzwon zwonecek – dzwoneczek zwyrtać – podhal. obracać zwyrtnąć – podhal. obrócić się zwyrtło mi siy – udało się, szczęśliwie się złożyło zwysyć – zostać, mieć ponad miarę (np. zwysyło mi siy pore grul – zostało mi parę ziemniaków) zwyzka – wysokie miejsce zyciy – jedzenie zymby – zęby zywobyciy – życie zyznać – zerknąć zyznońć, zyzać – zaczynać do kogoś, szturchnąć zyniacka – ożenek zyntyca – żętyca, serwatka z owczego mleka zyrdka - deska zwyki – zwyczaje (do góry strony) Ź[edytuj] ździebko - mało, trochę ździebełko - mało, troszkę, kiełek np. trawy źeradlo – lusterko źryć – patrzeć (do góry strony) Ż[edytuj] zyniacka – wesele, zabawa żić – dupa (do góry strony) Uwagi[edytuj] zob. też Gwara góralska w Wikipedii